Πότε ένας γάμος μπορεί να σωθεί και πότε όχι; Τα σημάδια που αξίζει να προσέξεις
Υπάρχουν γάμοι που τελειώνουν ξαφνικά και άλλοι που φθείρονται αργά, μέσα από μικρές απογοητεύσεις, ανείπωτα παράπονα και αποστάσεις που μεγαλώνουν με τον χρόνο.
Κάποια στιγμή, ένας ή και οι δύο σύντροφοι αρχίζουν να αναρωτιούνται: «Αξίζει να προσπαθήσω ακόμη ή έχει έρθει η ώρα να φύγω;»
Είναι μια δύσκολη ερώτηση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παιδιά, κοινές αναμνήσεις, χρόνια ζωής μαζί και συναισθήματα που δεν έχουν εξαφανιστεί εντελώς.
Μπορεί να εξακολουθείς να αγαπάς τον άνθρωπό σου, αλλά να μην αντέχεις άλλο τον τρόπο με τον οποίο ζείτε. Μπορεί να θέλεις να σώσεις τον γάμο σου, αλλά να μην ξέρεις αν ο σύντροφός σου επιθυμεί το ίδιο.
Και μπορεί να φοβάσαι ότι, αν φύγεις, θα χάσεις κάτι πολύτιμο, ενώ αν μείνεις, θα συνεχίσεις να υποφέρεις.
Πότε, λοιπόν, ένας γάμος έχει περιθώρια να σωθεί και πότε η προσπάθεια συντηρεί μια κατάσταση που πληγώνει;
Δεν υπάρχει ένας κανόνας που να δίνει την ίδια απάντηση σε όλα τα ζευγάρια. Υπάρχουν, όμως, ορισμένα σημαντικά σημάδια που μπορούν να σε βοηθήσουν να κατανοήσεις καλύτερα τη δική σου κατάσταση.
Πότε ένας γάμος έχει περιθώρια να σωθεί;
1. Όταν υπάρχει ακόμη σεβασμός, ακόμη κι αν υπάρχουν διαφωνίες
Οι διαφωνίες είναι αναπόφευκτες σε μια μακροχρόνια σχέση. Οι σύντροφοι έχουν διαφορετικές ανάγκες, απόψεις, χαρακτήρες και τρόπους αντιμετώπισης των δυσκολιών.
Το ζήτημα δεν είναι αν διαφωνούν, αλλά πώς διαφωνούν.
Μπορούν να εκφράσουν τον θυμό τους χωρίς να προσβάλλουν; Μπορούν να ακούσουν την άποψη του άλλου, ακόμη κι όταν δεν συμφωνούν; Μπορούν να αναγνωρίσουν ότι ο σύντροφός τους έχει διαφορετικά συναισθήματα και ανάγκες;
Όταν υπάρχει σεβασμός, η διαφωνία δεν χρειάζεται να μετατρέπεται σε επίθεση.
Αν εξακολουθείτε να αναγνωρίζετε την αξία ο ένας του άλλου, υπάρχει μια σημαντική βάση πάνω στην οποία μπορείτε να δουλέψετε.
2. Όταν και οι δύο αναγνωρίζετε ότι υπάρχει πρόβλημα
Ένας γάμος δύσκολα αλλάζει όταν ο ένας θεωρεί ότι όλα είναι καλά και ο άλλος υποφέρει.
Η ουσιαστική προσπάθεια αρχίζει όταν και οι δύο μπορούν να παραδεχτούν ότι κάτι δεν λειτουργεί.
Ίσως ο ένας χρειάζεται περισσότερη συναισθηματική εγγύτητα και ο άλλος χρειάζεται να μάθει να εκφράζεται περισσότερο. Ίσως έχετε χάσει την ισορροπία ανάμεσα στις οικογενειακές υποχρεώσεις και στον χρόνο που αφιερώνετε ο ένας στον άλλον.
Δεν χρειάζεται να αντιλαμβάνεστε τα προβλήματα με τον ίδιο τρόπο. Χρειάζεται, όμως, να είστε πρόθυμοι να τα εξετάσετε.
3. Όταν οι υποσχέσεις αρχίζουν να γίνονται πράξεις
Πολλά ζευγάρια έχουν κάνει επανειλημμένες συζητήσεις για τα προβλήματά τους.
«Θα αλλάξω». «Δεν θα ξαναγίνει». «Από αύριο θα προσπαθήσουμε περισσότερο».
Κι όμως, μετά από λίγο καιρό, όλα επιστρέφουν στην προηγούμενη κατάσταση.
Η πρόθεση για αλλαγή είναι σημαντική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της.
Αυτό που μετράει είναι η σταθερή προσπάθεια στην καθημερινότητα: διαφορετικός τρόπος επικοινωνίας, μεγαλύτερη συνέπεια, ανάληψη ευθύνης, σεβασμός στις ανάγκες και στα όρια του άλλου.
Ένας γάμος δεν αλλάζει επειδή δύο άνθρωποι φοβούνται να τον χάσουν. Αλλάζει όταν είναι πρόθυμοι να αλλάξουν όσα τον φθείρουν.
4. Όταν υπάρχει ακόμη διάθεση για συναισθηματική σύνδεση
Ίσως η τρυφερότητα έχει μειωθεί. Ίσως δεν μοιράζεστε πλέον όσα σας απασχολούν ή έχετε σταματήσει να κάνετε πράγματα μαζί.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η σχέση έχει τελειώσει.
Μπορεί να έχει προηγηθεί μεγάλη κούραση, απογοήτευση ή απομάκρυνση.
Το σημαντικό είναι να εξετάσετε αν υπάρχει ακόμη διάθεση να πλησιάσετε ο ένας τον άλλον, να ενδιαφερθείτε για όσα αισθάνεται ο σύντροφός σας και να ξαναχτίσετε τη μεταξύ σας εγγύτητα.
Η συναισθηματική σύνδεση δεν επιστρέφει πάντα γρήγορα. Χρειάζεται χρόνο, συνέπεια και εμπειρίες που βοηθούν να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη.
5. Όταν είστε πρόθυμοι να ζητήσετε βοήθεια
Μερικές φορές, οι σύντροφοι έχουν εγκλωβιστεί τόσο πολύ στα ίδια μοτίβα, ώστε δεν μπορούν να βρουν μόνοι τους μια διαφορετική πορεία.
Η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να προσφέρει έναν οργανωμένο χώρο για να εξετάσουν τις δυσκολίες τους, να κατανοήσουν καλύτερα τις αντιδράσεις τους και να αναπτύξουν πιο λειτουργικούς τρόπους επικοινωνίας.
Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να φτάσετε στην οριστική απόφαση του χωρισμού.
Η αναζήτηση βοήθειας μπορεί να γίνει όταν ακόμη υπάρχει διάθεση να διερευνήσετε αν μπορείτε να συνεχίσετε μαζί με διαφορετικούς όρους.
Πότε ένας γάμος δυσκολεύεται να αλλάξει;
Υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες η προσπάθεια γίνεται ιδιαίτερα δύσκολη ή δεν μπορεί να οδηγήσει σε μια υγιή κοινή ζωή.
Όταν μόνο ο ένας προσπαθεί
Μπορεί να διαβάζεις, να συζητάς, να αναζητάς βοήθεια και να προσπαθείς να αλλάξεις τη συμπεριφορά σου, ενώ ο σύντροφός σου αρνείται να αναγνωρίσει οποιοδήποτε πρόβλημα.
Μπορεί να αναλαμβάνεις συνεχώς την ευθύνη να κρατήσεις τη σχέση ζωντανή, να αποφεύγεις τις συγκρούσεις και να καταπιέζεις τις ανάγκες σου για να μη διαταραχθεί η ισορροπία.
Όμως, μια σχέση δεν μπορεί να στηρίζεται επ' αόριστον στην προσπάθεια ενός μόνο ανθρώπου.
Μπορείς να αλλάξεις τη δική σου στάση. Δεν μπορείς να εξαναγκάσεις τον άλλον να συμμετέχει, να αγαπά ή να αναλάβει ευθύνη.
Όταν έχει χαθεί η εμπιστοσύνη και δεν υπάρχει διάθεση αποκατάστασής της
Η απιστία, τα επαναλαμβανόμενα ψέματα και η απόκρυψη σημαντικών γεγονότων μπορούν να τραυματίσουν βαθιά έναν γάμο.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τέτοια σχέση είναι καταδικασμένη.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης, όμως, απαιτεί ειλικρίνεια, ανάληψη ευθύνης, συνέπεια και διάθεση να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες των πράξεων.
Όταν ο άνθρωπος που έχει προκαλέσει το τραύμα αρνείται να αναγνωρίσει τον πόνο που προκάλεσε ή συνεχίζει την ίδια συμπεριφορά, η αποκατάσταση γίνεται πολύ δυσκολότερη.
Όταν η σχέση έχει μετατραπεί σε διαρκή απαξίωση
Η συστηματική προσβολή, η ταπείνωση, ο εκφοβισμός και η περιφρόνηση δεν αποτελούν απλές διαφωνίες.
Όταν ένας άνθρωπος αισθάνεται ότι πρέπει συνεχώς να αποδεικνύει την αξία του, να φοβάται τις αντιδράσεις του συντρόφου του ή να κρύβει τον πραγματικό του εαυτό για να αποφύγει μια σύγκρουση, χρειάζεται να εξετάσει σοβαρά τι του προκαλεί αυτή η σχέση.
Η αγάπη δεν απαιτεί να ανέχεσαι την απαξίωση.
Όταν υπάρχει κακοποίηση ή φόβος
Αν υπάρχει σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική κακοποίηση, απειλές, εξαναγκασμός ή συστηματικός έλεγχος, η προτεραιότητα δεν είναι να διατηρηθεί ο γάμος με κάθε κόστος.
Είναι η ασφάλεια και η προστασία του ανθρώπου που κινδυνεύει.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η κοινή συμβουλευτική δεν είναι πάντα κατάλληλη και χρειάζεται εξατομικευμένη υποστήριξη από κατάλληλους επαγγελματίες.
Κανείς δεν είναι υποχρεωμένος να παραμένει σε μια επικίνδυνη κατάσταση για να αποδείξει ότι προσπάθησε αρκετά.
Και αν υπάρχουν παιδιά;
Πολλοί άνθρωποι παραμένουν σε έναν δυστυχισμένο γάμο επειδή φοβούνται τις συνέπειες του χωρισμού στα παιδιά τους.
Είναι απολύτως κατανοητό να θέλουν να προστατεύσουν την οικογένειά τους. Ωστόσο, η παραμονή κάτω από την ίδια στέγη δεν σημαίνει αυτόματα ότι τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα υγιές περιβάλλον.
Τα παιδιά επηρεάζονται και από το κλίμα που επικρατεί στο σπίτι: τις συνεχείς συγκρούσεις, την εχθρότητα, τη σιωπή και την έλλειψη σεβασμού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε δύσκολος γάμος πρέπει να τελειώνει. Σημαίνει ότι αξίζει να εξετάσετε όχι μόνο αν θα παραμείνετε μαζί, αλλά και τι είδους οικογενειακό περιβάλλον μπορείτε να δημιουργήσετε.
Τα παιδιά χρειάζονται αγάπη, σταθερότητα και συναισθηματική ασφάλεια. Αυτά μπορούν να προστατευτούν τόσο μέσα από έναν γάμο που βελτιώνεται ουσιαστικά όσο και, όταν ο χωρισμός είναι αναγκαίος, μέσα από μια υπεύθυνη και συνεργατική γονεϊκή σχέση.
Πώς θα καταλάβεις αν αξίζει να προσπαθήσεις ξανά;
Πριν πάρεις μια σημαντική απόφαση, προσπάθησε να δεις τη σχέση σου όσο πιο καθαρά μπορείς.
Αναρωτήσου:
Μπορώ να είμαι ο εαυτός μου μέσα σε αυτή τη σχέση;
Υπάρχει αμοιβαίος σεβασμός;
Μπορούμε να συζητάμε χωρίς να φοβόμαστε ο ένας τον άλλον;
Υπάρχει πραγματική διάθεση να αλλάξουν όσα μας πληγώνουν;
Οι πράξεις μας συμφωνούν με τις υποσχέσεις μας;
Θέλω να παραμείνω επειδή επιλέγω αυτή τη σχέση ή επειδή φοβάμαι τη μοναξιά, την αλλαγή ή τις συνέπειες του χωρισμού;
Δεν χρειάζεται να απαντήσεις σε όλα μέσα σε μία ημέρα.
Αν δυσκολεύεσαι να ξεκαθαρίσεις τι θέλεις, η ατομική συμβουλευτική μπορεί να σε βοηθήσει να εξετάσεις τις ανάγκες, τις αξίες και τις επιλογές σου. Αν και οι δύο επιθυμείτε να διερευνήσετε τη σχέση σας, η συμβουλευτική ζεύγους μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα τη μεταξύ σας δυναμική.
Δεν είναι αποτυχία να προσπαθήσεις. Ούτε αποτυχία να φύγεις.
Μερικές φορές, δύο άνθρωποι καταφέρνουν να μετατρέψουν μια δύσκολη περίοδο σε αφετηρία για μια πιο ώριμη σχέση.
Άλλες φορές, ανακαλύπτουν ότι έχουν διαφορετικές ανάγκες ή ότι δεν μπορούν να δημιουργήσουν μαζί τη σχέση που χρειάζονται.
Και οι δύο εκβάσεις μπορεί να απαιτούν θάρρος, ειλικρίνεια και ανάληψη ευθύνης.
Το ζητούμενο δεν είναι να σώσεις τον γάμο σου με κάθε κόστος. Είναι να καταλάβεις αν υπάρχει δυνατότητα να δημιουργηθεί μια σχέση στην οποία και οι δύο άνθρωποι μπορούν να αισθάνονται ασφαλείς, να εξελίσσονται και να αγαπούν χωρίς να χάνουν τον εαυτό τους.
Μην αναρωτιέσαι μόνο αν μπορείς να κρατήσεις τον γάμο σου. Αναρωτήσου αν μπορείτε να δημιουργήσετε μαζί έναν γάμο στον οποίο αξίζει να παραμείνετε.
Χρειάζεστε βοήθεια για να καταλάβετε τι συμβαίνει στον γάμο σας;
Αν αντιμετωπίζετε σοβαρές δυσκολίες στον γάμο σας και δεν ξέρετε πώς να προχωρήσετε, η συμβουλευτική μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα προβλήματα, να εξετάσετε τις επιλογές σας και να αποφασίσετε με μεγαλύτερη επίγνωση.
Μάθετε περισσότερα για τις υπηρεσίες μου, με δυνατότητα συνεδριών δια ζώσης στη Θεσσαλονίκη ή online, στο psychodaily.gr.
Κάθε σχέση αξίζει να εξετάζεται με ειλικρίνεια. Και κάθε άνθρωπος αξίζει να ζει με σεβασμό, ασφάλεια και αξιοπρέπεια
Μαρία Λιόντα
Ψυχολόγος
Σύμβουλος Σχέσεων
& Προσωπικής Ανάπτυξης
